In een inspiratiesessie georganiseerd vanuit de Human Capital Agenda ICT en HCA Cybersecurity stonden twee initiatieven centraal die kinderen leren hun plek in de digitale samenleving met vertrouwen in te nemen: Techkwadraat en HackShield.
Manon Schrijnemaekers, regioondersteuner van Techkwadraat en Steven Siblesz, projectleider van Techkwadraat, beten het spits af. Het groeifondsproject wil, na het succes van Sterk Techniekonderwijs (STO) voor het vmbo, technologieonderwijs voor álle kinderen en jongeren toegankelijk maken. Binnen én buiten schooltijd, van 4 tot 18 jaar. De aanpak is in de basis regionaal en daardoor heel toegankelijk voor scholen, bedrijven, bibliotheken, makers-spaces, musea als Nemo, etc.
De plannen zijn ambitieus. In januari hebben 57 regio’s hun plan ingediend. Medio juni heeft een groot deel (ongeveer 2/3) groen licht gekregen voor hun plannen. De overige regio’s werken nu aan hun herstelopdracht. Er is goede hoop dat alle 57 regio’s in september van start kunnen met de uitvoering van hun plannen en in september begint de tweede ronde al. Maar het echte werk begint nu: het opzetten van een ecosysteem waarin kinderen overal kunnen experimenteren, ontwerpen en bouwen. ‘En dat vraagt lef. Niet alleen van kinderen, maar ook van volwassenen,’ benadrukte Siblesz. ‘We moeten uit de bubbel van het onderwijs breken en écht samenwerken.’ Het gaat niet alleen om kennis en vaardigheden, maar om zelfvertrouwen. Self-efficacy, dat kinderen geloven dat ze iets kunnen. Daar begint alles mee.’
Digitale rangers Als lichtend voorbeeld van hoe je kinderen op onconventionele en effectieve wijze kunt interesseren voor technologie, kwam Tim Murck ten tonele, co-founder van HackShield. Zijn missie: kinderen zélf laten ervaren hoe zij veilig en vaardig kunnen bewegen in de digitale wereld. Geen curriculum dat veel te traag gaat, maar een flexibel, interactief programma dat inmiddels al 340.000 kinderen in Nederland bereikt.
HackShield pakt het anders aan. Geen werkboekjes of top-down beleid, maar een game waarin kinderen een avatar maken, uitdagingen aangaan en zichzelf ontwikkelen tot “cyber agents”. Inclusief een ambassadeursrol in de echte wereld. ‘We behandelen kinderen niet als potentiële slachtoffers, maar als superhelden,’ aldus Murck. ‘Het moet leuk zijn, anders werkt het niet. En duurzaam! Scholen worden gek van losse projecten die alweer verdwenen zijn als je ze eindelijk door hebt.’
Dat HackShield aanslaat, blijkt uit de cijfers: 2.000 tot 3.000 nieuwe accounts per week, samenwerking met 215 gemeenten en tientallen bedrijven die gastlessen geven. ‘We doen dit vanuit de kinderen. Zij zijn onze ambassadeurs. Zij vertellen het op school, geven spreekbeurten, worden gehuldigd op het stadhuis. Zoals de Rangers van het WNF vroeger – dat zijn zij nu, maar dan voor cyberveiligheid.’
Niet eindeloos praten, maar bouwen Zowel HackShield als Techkwadraat voelen de fundamentele opgave: de kenniskloof dichten. Niet alleen om kwetsbaarheid bij kinderen nú te voorkomen, maar ook om hen te enthousiasmeren voor technologieberoepen later. Met slimme initiatieven. Preventie en talentontwikkeling gaan hand in hand. Verschillende ministeries werken vanuit hun eigen verantwoordelijkheid aan het thema, EZ aan human capital, BZK aan digitale inclusie en OCW vanuit onderwijs. ‘Maar voor ons is het één verhaal,’ zegt Murck. ‘We moeten gewoon beginnen. Niet eindeloos praten, maar bouwen.’
Subsidieconfetti Tijdens het gesprek met de aanwezigen werd pijnlijk duidelijk dat het systeem achterloopt. Scholen kampen met lerarentekort, overladen roosters en een overvloed aan goedbedoelde projecten. ‘Subsidieconfetti’, noemde een deelnemer het. ‘Elke week een ander initiatief aan de deur – dat werkt averechts.’ Tegelijkertijd is informatica op de meeste middelbare scholen nog steeds geen volwaardig vak en is er weinig aandacht voor de breedte van het werkveld techniek.
Ook de aansluiting tussen basis-, voortgezet en mbo-onderwijs laat te wensen over. ‘Iedereen werkt op z’n eigen eilandje,’ klonk het uit de mond van een aanwezige docent. ‘Tot er een probleemstudent is, dan belt men het mbo ineens wel.’
Wat wél werkt: verbinden Toch zijn er volop lichtpunten. Zoals scholen die HackShield inzetten in de klas, omdat het zó gebruiksvriendelijk is dat zelfs docenten zonder veel digitale kennis ermee aan de slag durven. Of bedrijven die hun medewerkers uren vrijgeven om in het onderwijs gastlessen te geven. Zoals een ouder in de ouderraad die zelf het initiatief neemt, omdat haar school nog te weinig doet met digitale vaardigheden.
En de oproep is helder: pak ook op wat al werkt en schaal het op. ‘Techkwadraat is regionaal ingericht, maar het pleidooi is: kijk wat je overkoepelend kunt doen. Dan ga je samen vooruit,’ aldus Siblesz.
Doe mee Aan het eind van de sessie klonk de oproep krachtig door: ‘Gebruik wat er al is, zoals HackShield. En meld je vooral aan bij jouw Techkwadraat regio, wij helpen je verder.’
Want of het nu gaat om online pesten, medische technologie of cyberspace – we leven in een wereld vol technologie. Maar als we kinderen niet de kans geven die fascinerende wereld te ontdekken én er goed mee om te gaan, dan laten we ze in de steek. Deze sessie liet zien dat dat anders kan. En alle aanvragen bij Techkwadraat laten zien dat er nog veel meer mensen zijn die het ook anders wíllen doen.